bishop - 4/9/1997 1:01 am

Ήμουνα πιτσιρίκα όταν στα χέρια μου βρέθηκε μια φωτογραφία που με είχε αφάνταστα προβληματίσει. "Αυτό είναι το Πολικό Σέλας" μου είχαν πει και με είχαν εγκαταλείψει σε κάποια γωνιά του κόσμου μου να αγκαλιάζω τις απορίες μου. Την ερώτησή μου "...και τι είναι πολικό σέλας;" κανείς δεν στάθηκε να απαντήσει. Φεύγουν όλοι όταν έρχονται τα δύσκολα!
Μου έμοιαζε με ένα γιγάντιο πυροτέχνημα-ναι, ένα γιγάντιο φυσικό πυροτέχνημα- και σκεφτόμουν πως αν φαίνεται τόσο όμορφο σε μια φωτογραφία, πόσο όμορφο τελικά θα ήταν στην πραγματικότητα!
Πέρασαν όμως κάμποσα χρονάκια δίχως να έχω μάθει κάτι το ιδιαίτερο γι'αυτό. Εξάλλου σχετικά πρόσφατα λύθηκε το μυστήριο του Πολικού Σέλας. Όπως πολύ όμορφα διάβασα σε ένα παλιό άρθρο ενός περιοδικού "Κανείς δεν μπορούσε να εξηγήσει πως ξαφνικά ο ουρανός γέμιζε από βεγγαλικά σαν να... γιόρταζε καμμιά επέτειό του."!
Ένα Πολικό Σέλας περικλείει τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας, ίση με αυτή που παράγουν όλα μαζί τα ηλεκτρικά εργοστάσια του κόσμου. Δημιουργείται από "ατομικές θύελλες" στην στρατόσφαιρα της Γης. Αλλά ας δούμε πως γεννιούνται οι θύελλες αυτές.
Φανταστείτε ένα κύμα μορίων, ένα πλήθος ακτινοβολιών που ξεκινά από τον Ήλιο. Αυτό το κύμα πλησιάζει τη γη και μόλις φτάσει στα 50.000-80.000 χιλιόμετρα από το έδαφός της φιλτράρεται και τελικά μόλις 1% αυτού αφήνεται να εισέλθει στη ατμόσφαιρα του πλανήτη μας. Κοντά στους δύο πόλους, όμως, τα μόρια αυτά συγκρούονται με τα αραιά αέρια των υψηλών στρωμάτων της, γεννώντας καταρράκτες φωτός. Έτσι, σε απόσταση 5.000 χιλιομέτρων από το έδαφος δημιουργούνται ισχυρά ηλεκτρικά πεδία. Τα πλέον ηλεκτρισμένα σωματίδια μαζί με τα γειτονικά ιόντα και ηλεκτρόνια, έχοντας υψηλή ενέργεια, όταν φτάνουν σε απόσταση 100 χιλιομέτρων από το έδαφος, συναντούν άτομα οξυγόνου και αζώτου που απορροφούν ένα μέρος της ενέργειάς τους και παράγουν μια έντονη και πολύχρωμη φωτεινή ακτινοβολία.
Όπως πολύ όμορφα έχει γραφτεί "Το Πολικό Σέλας δεν είναι απλά ένα φαντασμαγορικό και ανώφελο φαινόμενο. Οι μεγαλόπρεπες και εξώκοσμες αυτές φωταγωγήσεις είναι οι φωτιές μιας μάχης, που διεξάγει η ατμόσφαιρά μας για να διατηρήσει στη ζωή ζώα και φυτά. Ευτυχώς στη μάχη αυτή νικάει πάντα η ατμόσφαιρα!"
Αν θέλετε να δείτε, λοιπόν, το Πολικό Σέλας δεν έχετε παρά να κάνετε μια εκδρομούλα σε κάποια χώρα γύρω από το Βόρειο Πόλο ή στην περιοχή του Νότιου Πόλου. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχάσουμε να τονίσουμε ότι το Πολικό Σέλας δημιουργείται σε όλα τα σημεία της γης, μα γίνεται αισθητό μόνο κοντά στους Πόλους, επειδή εκεί τα διασπασμένα σωματίδια δέχονται την έλξη των μαγνητικών πόλων της γης.
Τι είπατε; Καιρός για μια εκπαιδευτική εκδρομούλα; Ναι, ίσως... Μήπως όμως οι Πόλοι της Γης βρίσκονται λίγο μακρυά από εμάς;
Άραγε να ταράξω λιγάκι τα νερά του forum; Όχι, ότι είναι στάσιμα. Κάθε άλλο μάλιστα, αλλά μια θαλασσοταραχή φαντάζομαι πως δεν θα μας έκανε κακό! Έχω κάποια τηλέφωνα αστεροσκοπίων... Μήπως θα έπρεπε να το εκμεταλλευτούμε σύντομα; Ikk, φίλε μου, τι λες για αυτό;
Περιμένω τις αντιδράσεις σας με ανυπομονησία.

Καρπαθάκη Παναγιώτα

Υ.Γ.: Όποιος έχει χρόνο και διάθεση και επειδή εγώ μέχρι στιγμής δεν έχω πρόσβαση στο Internet θα μπορούσε να βρει κάποιες εικόνες του Πολικού Σέλα και να τις κατεβάσει στη BBS. Σας ευχαριστώ που με συνοδεύσατε μέχρι και το υστερόγραφο! :-)


cyberperi - 4/9/1997 10:21 am


*** Η φωτογραφία είναι από την Αλάσκα. Τέτοια φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί και στις ατμόσφαιρες άλλων πλανητών. Ιδιαίτερα στην ατμόσφαιρα του Δία.

Το πολικό σέλας είναι φωτεινό φαινόμενο, που παρατηρείται κοντά στις περιοχές του βόρειου και νότιου πόλου και τις φωτίζει κατά τις μακρές νύχτες. Είναι συνήθως λευκό και παρουσιάζεται με διάφορα σχήματα. Μερικές φορές είναι χρωματισμένο (όπως στη φωτογραφία). Τότε στο κάτω μέρος είναι κόκκινο, στο μέσο κίτρινο και στο πάνω πράσινο. Ανάμεσα σ’αυτά υπάρχουν πολλές αποχρώσεις, που το κάνουν φαντασμαγορικό στη θέα.
Πολλοί επιστήμονες παραδέχονται, ότι το πολικό σέλας δημιουργείται στη στατόσφαιρα της ατμόσφαιρας από κονιορτό φωτεινών σωματιδίων, που ακτινοβολούνται από τον ήλιο. H Παναγιώτα (Bishop) το λέει πιο αναλυτικά.
Είναι πραγματικά ένα πολύ εντυπωσιακό φαινόμενο. Όποιος βρει άλλες φωτογραφίες ας τις ανεβάσει...
φωτογραφία  

CyberPeri


io9 - 5/9/1997 4:56 pm


.... BI> Αν θέλετε να δείτε, λοιπόν, το Πολικό Σέλας δεν έχετε παρά να κάνετε
BI>μια εκδρομούλα σε κάποια χώρα γύρω από το Βόρειο Πόλο ή στην περιοχή του
BI>Νότιου Πόλου. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχάσουμε να τονίσουμε ότι το Πολικό Σέλα
BI>δημιουργείται σε όλα τα σημεία της γης, μα γίνεται αισθητό μόνο κοντά στους
BI>Πόλους, επειδή εκεί τα διασπασμένα σωματίδια δέχονται την έλξη των μαγνητικώ
BI>πόλων της γης.
BI> Τι είπατε; Καιρός για μια εκπαιδευτική εκδρομούλα; Ναι, ίσως... Μήπως
BI>όμως οι Πόλοι της Γης βρίσκονται λίγο μακρυά από εμάς;
BI> Άραγε να ταράξω λιγάκι τα νερά του forum; Όχι, ότι είναι στάσιμα.
BI>Κάθε άλλο μάλιστα, αλλά μια θαλασσοταραχή φαντάζομαι πως δεν θα μας έκανε κα
BI>Έχω κάποια τηλέφωνα αστεροσκοπίων... Μήπως θα έπρεπε να το εκμεταλλευτούμε
BI>σύντομα; Ikk, φίλε μου, τι λες για αυτό;
BI> Περιμένω τις αντιδράσεις σας με ανυπομονησία.

BI> Καρπαθάκη Παναγιώτα

BI>Υ.Γ.: Όποιος έχει χρόνο και διάθεση και επειδή εγώ μέχρι στιγμής δεν έχω
BI>πρόσβαση στο Internet θα μπορούσε να βρει κάποιες εικόνες του Πολικού
BI>Σέλα και να τις κατεβάσει στη BBS. Σας ευχαριστώ που με συνοδεύσατε μέχρι
BI>και το υστερόγραφο! :-)


Πραγματικά είναι πολύ ωραίο :)) Εκδρομούλα ε? άντε πάμε ;-)
Εγώ πάντως βρήκα μερικές ακόμα φωτογραφίες, από την Αλάσκα συγκεκριμένα.
Κάθε τέτοιο φαινόμενο είναι διαφορετικό ... όπως τα δακτυλικά αποτυπώματα.
Χμμμ ..αυτά ...απολαύστε τις φωτογραφίες
φωτογραφία 1  φωτογραφία 2  φωτογραφία 3  

Ιωάννης Παναγιωτόπουλος


Ikk - 5/9/1997 10:26 pm


ΠΟΛΥ ωραίο άρθρο. Κατ' αρχήν πολύ κατανοητή η εξήγηση του Πολικού Σέλαος, αλλά και πολύ ωραία γραμμένη -εννοώ λυρικότατες οι περιγραφές! -χωρίς να γίνονται γλυκανάλατες ή μελιστάλαχτες. Εσύ παιδάκι μου έχεις ταλέντο -γιατί δεν γράφεις κανένα βιβλίο;

Αλήθεια, Σέλας γίνεται και στο Νότιο Πόλο; (για την ακρίβεια, είχα την εντύπωση ότι λεγόταν "Βόρειο Σέλας", αλλά μάλλον θα κάνω λάθος).

Όσο για την εκδρομούλα, θα ήταν φανταστική! Ξέρεις, ήδη διοργανώνονται εκδρομές στη Λαπωνία: Πας στη Λαπωνία, εκπαιδεύεσαι στην οδήγηση έλκηθρου με σκυλιά (χάτσκι τα λένε), σου παρέχουν ρούχα και εξοπλισμό, και μετά μια ομάδα (με οδηγό ένα έμπειρο άτομο) ξεκινάει για πολυήμερη εκδρομή στους πάγους! Ξέρεις, να κρατιέσαι από το έλκηθρο που το τραβάνε τα σκυλιά, ο παγωμένος αέρας στο πρόσωπο, να ακούς μόνο τον ήχο των έλκηθρων στον πάγο! Κι η απεραντοσύνη του λευκού να εκτείνεται ως εκεί που παίρνει το μάτι! Και το βράδυ, κατασκήνωση, τάισμα και περιποίηση πρώτα των σκυλιών, και μετά γύρω από τη φωτιά ιστορίες διάφορες! Κι ο ουρανός! Τι ουρανό θα βλέπεις από εκεί το βράδυ! Ο πολικός ακιβώς στο ζενίθ -και χιλιάδες αστέρια γύρω του!

Για να δούμε... Θα το κάνουμε άραγε στη ζωή μας αυτό;


io9 - 6/9/1997 3:21 pm


Πολικό Σέλας
------------


Πού και πότε παρατηρείται το φαινόμενο

Το Πολικό Σέλας κάνει την εμφάνισή του στους δύο πόλους. Για το βόρειο πόλο το φαινόμενο είναι πιό έντονο στο βόρειο Καναδά και στην Αλάσκα. Οι ώρες που μπορεί κάποιος να το παρακολουθήσει είναι από τις 10 μμ μέχρι 2 πμ.
Όταν ο ηλιακός άνεμος γίνει έντονος, εξαιτίας της δραστηριότητας στον ήλιο, υπάρχουν μεγάλες ποσότητες σωματιδίων με υψηλή ενέργεια τα οποία προκαλούν την λάμψη στην ατμόσφαιρα. Επομένως το Πολικό Σέλας γίνεται πιο έντονο και εμφανίζεται πιο συχνά. Η ηλιακή δραστηριότητα τείνει σε 11χρονους κύκλους. Η τελευταία φορά της μέγιστης ηλιακής ενέργειας δραστηριότητας ήταν το 1989, ενώ η ελάχιστη παρατηρήθηκε το 1995. Από τότε η δραστηριότητα αυξάνεται συνεχώς , μέχρι να φτάσει πάλι στο μέγιστό της , το έτος 2000.

Ηλιακός άνεμος

Ο ηλιακός άνεμος αποτελείται από ιόντα υδρογόνου και ηλεκτρόνια. Σε απόσταση ίση με αυτή ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, έχει πυκνότητα 8 μόρια ανά κυβικό εκατοστό και ταχύτητα 400 Km/sec. Συνήθως ο ηλιακός άνεμος που προέρχεται από τον ισημερινό του Ήλιου χρειάζεται 4 μέρες για αν φτάσει στη Γη.

Παρατηρείται το φαινόμενο σε άλλους πλανήτες ?

Θεωρητικά σε όποιο πλανήτη υπάρχει μαγνητικό πεδίο μπορεί να εμφανιστεί ένα τέτοιο φαινόμενο. Συγκεκριμένα το τηλεσκόπειο Hubble έχει καταγράψει φαινόμενα σαν το Πολικό Σέλας στον Δια. Δεν ξέρω αν οι επιστήμονες τα ονομάζουν έτσι για όλους τους πλανήτες ... πάντως πρόκειται για το ίδιο φαινόμενο.
(Ξέρετε ότι ένας από τους δορυφόρους του Δία έχει το userid μου ? ... Ιο λέγεται κι αυτός ! ;-) χεχε )


Ιωάννης Παναγιωτόπουλος


bishop - 6/9/1997 5:43 pm


Ikk μου γράφεις:
Ik>Αλήθεια, Σέλας γίνεται και στο Νότιο Πόλο; (για την ακρίβεια είχα την
Ik>εντύπωση ότι λεγόταν "Βόρειο Σέλας", αλλά μάλλον κάνω λάθος).

Το Βόρειο Σέλας είναι μορφή του πολικού σέλαος. Το φαινόμενο, όπως γράφω και στο προηγούμενο κείμενό μου, ουσιαστικά συμβαίνει σε όλους τους τόπους της γης. Στις πολικές περιοχές όμως είναι έντονο και φαντασμαγορικό λόγω της μεγάλης πυκνότητας των δυναμικών γραμμών. Είναι ορατό και στις δύο πολικές ζώνες, σε απόσταση 23 μοίρες από τους μαγνητικούς πόλους.
Για να γίνω πιο κατανοητή: Το φως του πολικού σέλαος είναι αποτέλεσμα της σύγκρουσης ηλεκτρονίων με τα άτομα και μόρια του ατμοσφαιρικού αζώτου και οξυγόνου, τα οποία διεγείρονται και ακτινοβολούν. Επειδή όμως στους πόλους η πυκνότητα των δυναμικών γραμμών είναι μεγάλη, οι συγκρούσεις των ηλεκτρονίων με τα άτομα του ατμοσφαιρικού αέρα είναι συχνότερες και ο ιονισμός ισχυρότερος.


Ik>Πολύ ωραίο το άρθρο ...

Λοιπόν, εγώ γράφω όμορφα και κατανοητά ή εσύ αγαπητέ Γιάννη; Ποιός άλλος θα μπορούσε να γράψει τόσο όμορφα και κατανοητά τη γενική και την ειδική θεωρία της σχετικότητας του Einstein, ειλικρινά δεν ξέρω! Μα δεν νομίζω να χρειάζονται οι κουβέντες μου, αφού όλοι το έχουν ήδη πει. Χαίρομαι ειλικρινά που δημιουργήσαμε αυτό το forum ακόμη και αν δεν το απολαμβάνω όσο θέλω λόγω των γνωστών πλέον προβλημάτων που έχει ο υπολογιστής μου. Ευελπιστώ, όμως, ότι αυτή τη βδομάδα (Tετάρτη) τα βάσανα θα τελειώσουν και θα επιστρέψω ανανεωμένη στη BBS.
Ευχαριστώ εσένα και όλους όσους γράφουν εδώ για άλλη μια φορά. Ας αφήνουμε το νου μας να ταξιδεύει στο συμπαν μας, ή και σε άλλα σύμπαντα, αν θέλει, μα στο τέλος του ταξιδιού του κάθε φορά ας επιστρέφει εδώ και ας αφήνει τα ίχνη του!

Ik>Όσο για την εκδρομούλα, θα ήταν φανταστική! Ξέρεις ήδη διοργανώνονται
Ik>εκδρομές στη Λαπωνία...

Χμμμμ... Καλή ιδέα για τη Λαπωνία, αλλά μου φαίνεται πως ΜΕ ΓΡΑΦΕΤΕ ΚΑΝΟΝΙΚΑ (χαχαχα Κοίτα που αγριεύω κιόλας στη BBS!!!). Εγώ μιλάω για αστεροσκοπεία κι εσείς δε λέτε κουβέντα! Καλά-καλά θα πάρω τηλέφωνο στο Αστεροσκοπείο Αθηνών για να με ενημερώσουν και το συζητάμε αργότερα. Ikk, κάποια μέρα θα γίνουν τα ονειρά μας αληθινά. Αν είναι ζωντανά μέσα μας και αγωνιστούμε γι'αυτά, τότε σίγουρα θα γίνουν η πραγματικότητά μας. Επ! Καλέ δεν είπα να ετοιμάζετε τις βαλίτσες σας από τώρα!!!

Φιλικά, Παναγιώτα._


Ikk - 9/9/1997 10:29 am


BI > Το Πολικό Σέλας είναι [...] ορατό και στις δύο
BI >πολικές ζώνες, σε απόσταση 23 μοίρες από τους μαγνητικούς πόλους.

Γιατί το Πολικό Σέλας είναι ορατό μόνο μέσα σε αυτή τη "ζώνη" των 23 μοιρών;

BI >Χμμμμ... Καλή ιδέα για τη Λαπωνία, αλλά μου φαίνεται πως ΜΕ ΓΡΑΦΕΤΕ
BI >ΚΑΝΟΝΙΚΑ (χαχαχα Κοίτα που αγριεύω κιόλας στη BBS!!!). Εγώ μιλάω για
BI >αστεροσκοπεία.

Ομολογώ ότι δεν είχα καταλάβει ότι μιλούσες για "αστρο-εκδρομή"!
Ίσως να μπορέσουμε να πάμε πάντως στο αστεροσκοπείο στο Κρυονέρι, κοντά στο Σούλι Κορινθίας -μάλλον το μεγαλύτερο των Βαλκανίων. Γιατί το λέω αυτό; Ακούστε μια προσωπική εμπειρία, αρκετά ενδιαφέρουσα νομίζω:

Είχα πάει εκεί -στο Κρυονέρι- περί το 1986, μέσω ενός φίλου και πρώην συμφοιτητή (που τώρα έχει ήδη κάνει μεταπτυχιακά στην αστροφυσική στην Οξφόρδη, έκανε διδακτορικό, μετα-διδακτορικό, και δούλεψε κάποια χρόνια στις Καναρίους νήσους -όπου έχει μεγάλο αστεροσκοπείο-, έχει κάνει ταξίδια σε ΗΠΑ και Αυστραλία -για παρατηρησιακούς σκοπούς, σε αστεροσκοπεία). Πήγα λοιπόν στο αστεροσκοπείο μέσω αυτού του φίλου που γνώριζε τον τότε διευθυντή (νομίζω) του αστεροσκοπείου του Κρυονερίου, τον Μπάνο (έναν από τα δύο ξαδέρφια, γνωστό όνομα στο χώρο). Ο Μπάνος είναι ειδικός στο Δία -την εποχή που πήγαμε μελετούσε την ατμόσφαιρά του. Είδαμε λοιπόν κι εμείς το Δία στο τηλεσκόπιο -το μεγαλύτερο των Βαλκανίων τότε! Είδαμε το Δία, με τις πορτοκαλί αποχρώσεων λουρίδες του, και με δύο δορυφόρους, έναν δεξιά και έναν αριστερά -σχεδόν συμμετρικά. Πολύ ωραίο θέαμα! Μας γύρισε μετά και το τηλεσκόπιο και είδαμε και τη Σελήνη: σας λέω απλώς ότι είναι τόσο μεγάλο το τηλεσκόπιο που φαινόταν απλώς ένα τόξο της Σελήνης στο κάτω μέρος του οπτικού μας πεδίου -και η φωτεινότητα ήταν τόσο μεγάλη, που δεν μπορούσες να κοιτάξεις πάνω από μισό λεπτό -σου έκαιγαν τα μάτια!

Λοιπόν, ο φίλος αυτός (Αιμίλιος Χαρλαύτης λέγεται) είναι στην Ελλάδα, παντρεμένος -περιμένει και παιδάκι!-, και απ' ότι ξέρω προς το παρόν ψάχνει για θέση στο Πανεπιστήμιο. Ίσως, μελλοντικά, αν "βρεθούμε" ξανά (γιατί είχαμε χαθεί τελείως), να μπορέσουμε να κανονίσουμε τίποτα. Θα δούμε!

Γιάννης Καλατζής